Helpt melatonine bij afvallen? Wat zegt de wetenschap?

Wat is melatonine?

Melatonine is een hormoon dat je lichaam zelf aanmaakt om je biologische klok te regelen. De hoeveelheid neemt ’s avonds toe en geeft je lichaam het signaal dat het tijd is om te gaan slapen. Melatonine wordt vaak gebruikt als ondersteuning wanneer slapen lastig is, bijvoorbeeld bij een jetlag, inslaapproblemen of een verstoord dag-nachtritme. Melatonine werkt niet verslavend, maar wordt wel alleen aangeraden voor kortdurend gebruik.

Kun je melatonine gebruiken om af te vallen?

Er is steeds meer aandacht voor de rol van slaap bij stofwisseling, honger en energiebalans. Omdat melatonine invloed heeft op je slaapritme, is het logisch dat de vraag ontstaat of het ook effect kan hebben op je gewicht.

Onderzoek naar melatonine en gewicht laat wisselende resultaten zien. Sommige studies laten een kleine daling van het lichaamsgewicht zien, terwijl andere helemaal geen effect vinden.

De beperkte hoeveelheid onderzoek die er is, laat geen effect zien dat bruikbaar is voor een klinische behandeling van gewichtsverlies. Afvallen wordt door veel factoren beïnvloed. Voor mensen die willen afvallen zijn er andere vormen van ondersteuning en methoden met duidelijker bewijs. Op dit moment is melatonine geen goedgekeurde of bewezen behandeling voor gewichtsverlies. Wel zijn er indirecte effecten die in sommige gevallen invloed kunnen hebben op het gewicht.

Goede slaap is belangrijk voor een gezonde leefstijl en een stabiel gewicht. Melatonine kan helpend zijn voor mensen die moeite hebben met slapen.

Waarom wordt melatonine in verband gebracht met gewicht?

De link tussen melatonine en gewichtsverlies is vooral gebaseerd op de rol van slaap bij gewichtsregulatie.

Het belang van slaap voor gewichtsregulatie

Bij onvoldoende slaap raakt de natuurlijke regulatie van eetlust verstoord. Het hongerhormoon ghreline neemt toe, terwijl het verzadigingshormoon leptine afneemt. Hierdoor voel je je sneller hongerig, ook als je lichaam eigenlijk geen extra energie nodig heeft. Tegelijk wordt het beloningssysteem in de hersenen gevoeliger voor zoete en calorierijke voeding, en neemt de impulscontrole af.

Slaaptekort beïnvloedt ook het stressniveau. Dat kan trek versterken en het lastiger maken om emotie-eten te reguleren. Samen vergroot dit de kans op een hogere energie-inname en maakt het moeilijker om een stabiel en duurzaam gewicht te behouden.

Daarom zijn goede slaap- en beweeggewoonten elke dag belangrijk om een gezond gewicht te ondersteunen. Melatonine kan hierbij helpen door de slaap te verbeteren. Waarschijnlijk is het vooral de betere slaapkwaliteit, en niet melatonine als stof op zich, die invloed heeft op processen rond gewichtsregulatie.

Kan melatonine zorgen voor gewichtstoename?

Bestaande medische aandoeningen of het gebruik van andere medicijnen kunnen invloed hebben op hoe je lichaam reageert op melatonine. Gewichtstoename die optreedt na het starten met melatonine kan in sommige gevallen te maken hebben met indirecte effecten, zoals:

Vermoeidheid of sufheid overdag

‍Sommige mensen voelen zich de dag na inname van melatonine slaperig. Dit kan leiden tot minder spontane beweging of minder zin om te sporten. Minder dagelijkse activiteit kan op de lange termijn invloed hebben op de energiebalans. Vermoeidheid kan er ook voor zorgen dat je meer eet dan normaal.

Veranderde slaappatronen

‍Bij een kleine groep mensen verstoort melatonine de slaap juist in plaats van dat het helpt. Slechte slaap verhoogt het ghrelineniveau, verlaagt het leptineniveau en kan invloed hebben op eetlust en trek.

Hoe kan melatonine helpen?

Melatonine is geen middel om af te vallen en moet daar ook niet voor gebruikt worden. Wel kan betere slaap een belangrijk onderdeel zijn van een duurzame gewichtsreis.

Goede slaap kan helpen om:

• honger en trek stabieler te houden
• vermoeidheidseten te verminderen
• motivatie en welbevinden te vergroten
• herstel en sportprestaties te verbeteren

Als het doel is om af te vallen, zijn er methoden nodig die speciaal zijn ontwikkeld, onderzocht en goedgekeurd om invloed te hebben op honger, eetlust en energiebalans.

Beweging, voeding en medicatie

Lichaamsbeweging is een belangrijk onderdeel van afvallen en het behouden van een gezond gewicht op de lange termijn. Door te bewegen verhoog je je energieverbruik, waardoor je meer calorieën verbrandt. Er zijn veel manieren om actief te zijn. Het belangrijkste is dat je een vorm van beweging vindt die bij je past en die je regelmatig kunt volhouden. Dat kan variëren van wandelen, fietsen en zwemmen tot trainen in de sportschool of meedoen aan groepslessen.

Veel mensen merken dat afwisseling helpt om gemotiveerd te blijven. Vaak wordt aangeraden om verschillende vormen van beweging te combineren, zoals 150 tot 300 minuten per week aan conditietraining, aangevuld met krachttraining 2 tot 3 keer per week en balansoefeningen. Zo ondersteun je je lichaam breder en verklein je de kans op blessures. Iedereen heeft andere behoeften en mogelijkheden, dus het is belangrijk om een vorm en hoeveelheid beweging te kiezen die bij jou past.

Een duurzame gewichtsafname is een proces van lange adem en vraagt om blijvende veranderingen in leefstijl en gewoonten. Voeding speelt daarbij een grote rol. Het kiezen van energiebewuste, voedzame producten met veel vezels en voldoende eiwit kan een groot verschil maken.

Voor sommige mensen kan medische behandeling een aanvulling zijn op leefstijlveranderingen, vooral als afvallen niet lukt ondanks aanpassingen in voeding en beweging. Overleg altijd met een arts voordat je start met medicatie. Medicijnen werken het best in combinatie met een gezonde leefstijl, waarbij bewegen en goede eetgewoonten de basis vormen.

Samenvatting

Melatonine is geen primaire behandeling voor gewichtsverlies. Voor mensen die hun gewicht willen beïnvloeden zijn methoden nodig met sterkere onderbouwing, zoals leefstijlveranderingen, een voedingspatroon dat past bij je lichaam, regelmatige lichaamsbeweging en, wanneer nodig, medische behandeling. Goede slaap is wel een belangrijk onderdeel van een duurzame gewichtsreis. Melatonine kan daarbij een hulpmiddel zijn voor mensen met slaapproblemen.

‍

Disclaimer: Dit artikel is vertaald met behulp van AI. De Engelse versie is de originele versie. Bij twijfel prevaleert de Engelsetekst.