Dieter en Yazen - NNR: Noorse voedingsaanbevelingen

NNR in het kort

• ‍‍De Nordic Nutrition Recommendations (NNR) vormen de wetenschappelijke basis voor de voedingsrichtlijnen in alle Scandinavische landen en worden ongeveer elke acht jaar bijgewerkt, meest recent in 2023.
• De aanbevelingen richten zich op wat en hoe je het beste kunt eten om een goede gezondheid te bevorderen, het risico op chronische ziekten te verlagen en duurzame eetgewoonten op lange termijn te ondersteunen.
• NNR legt de nadruk op meer plantaardige voeding, gezondere vetten, vis en zeevruchten, volkorenproducten, en minder suiker, zout, rood vlees en bewerkt vlees.
• In tegenstelling tot specifieke diëten is NNR geen methode om af te vallen. Het ondersteunt juist een langdurig, gezond eetpatroon gebaseerd op het best beschikbare bewijs.
• De aanbevelingen omvatten ook lichamelijke activiteit als een belangrijk onderdeel van het geheel, ter ondersteuning van zowel lichamelijke als mentale gezondheid.
• Eten volgens de Nordic Nutrition Recommendations (NNR) gaat niet om een dieet of trend, maar om een lange termijn manier om je gezondheid te ondersteunen op basis van de nieuwste wetenschap. Maar wat betekent het nu eigenlijk om NNR in het dagelijks leven te volgen? Welke eetgewoonten benadrukken de aanbevelingen, wat zijn de gezondheidsvoordelen en wat zegt het onderzoek achter dit advies?

Wat is NNR?

NNR, de Nordic Nutrition Recommendations, vormen de wetenschappelijke basis voor de officiële voedingsrichtlijnen in alle Scandinavische landen. Ze worden ongeveer elke acht jaar bijgewerkt—meest recent in 2023—om de nieuwste onderzoeksresultaten te weerspiegelen.

Het doel van NNR is om richtlijnen te geven over voeding en leefstijl die een goede gezondheid ondersteunen, het risico op chronische ziekten verlagen en op lange termijn vol te houden zijn. De aanbevelingen zijn bedoeld om de volksgezondheid te verbeteren en richten zich op het totale eetpatroon, én op de rol van verschillende voedselgroepen.

Waarom NNR belangrijk is – voor gezondheid én milieu

Omdat de Scandinavische landen een vergelijkbaar klimaat, voedselbeschikbaarheid, eetgewoonten en gezondheidsuitdagingen delen, is NNR specifiek ontworpen voor onze regio. Als je gezondere keuzes wilt maken—of je nu focust op gewicht, bloedvetten, bloedsuiker of algemeen welzijn—biedt NNR een sterke, wetenschappelijk onderbouwde basis.

De aanbevelingen zijn bedoeld om de volksgezondheid te versterken in verschillende groepen, door duidelijke en wetenschappelijk gefundeerde adviezen te geven over voeding en voedingsstoffen.

NNR kijkt ook naar hoe onze voeding het klimaat en het milieu beïnvloedt.

NNR 2023: hoe zien de aanbevelingen eruit?

1. Eet meer plantaardige voeding

Groenten, fruit, volkorenproducten, peulvruchten en noten staan centraal in NNR. Ze leveren vezels, vitamines en mineralen die je lichaam ondersteunen en het risico verlagen op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en bepaalde vormen van kanker.

Het voedingspatroon dat NNR adviseert, moet gevarieerd zijn om voldoende energie, vitamines en mineralen binnen te krijgen en tekorten te voorkomen.

2. Kies gezondere vetten

NNR raadt aan om vetten vooral te kiezen uit plantaardige oliën zoals koolzaadolie en olijfolie, en uit vis en zeevruchten, noten en zaden. Deze bronnen leveren onverzadigde vetten die gunstig zijn voor de hartgezondheid.

Tegelijkertijd moet je verzadigd vet beperken—vooral uit volle zuivel, vlees en bewerkt vlees—omdat een hoge inname in verband wordt gebracht met een verhoogd risico op verschillende chronische ziekten.

Onderzoek laat duidelijk zien dat het risico op hart- en vaatziekten afneemt wanneer een deel van het verzadigde vet wordt vervangen door onverzadigde vetten.

3. Eet meer volkorenproducten

Volkorenproducten bevatten meer vezels, vitamines, mineralen en bioactieve stoffen dan producten van geraffineerd meel. Een hogere volkoreninname hangt samen met een lager risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en gewichtstoename op langere termijn.

Volkorenproducten ondersteunen ook een beter verzadigingsgevoel en stabielere bloedsuikerwaarden, wat helpt bij zowel langdurige gezondheid als een duurzaam gewicht.

4. Eet meer vis en minder rood vlees

Vis en zeevruchten worden regelmatig aanbevolen, bij voorkeur meerdere keren per week. Vette vis zoals zalm, haring en makreel is extra belangrijk omdat het omega-3-vetzuren en belangrijke vitamines en mineralen levert.

De inname van rood vlees en bewerkt vlees moet worden beperkt, omdat een hoge inname in verband wordt gebracht met een hoger risico op hart- en vaatziekten, diabetes type 2 en bepaalde kankers.

5. Minder suiker en zout

NNR adviseert om producten met veel toegevoegde suiker te verminderen, vooral suikerhoudende dranken, snacks en gebak. Een hoge inname van toegevoegde suiker hangt samen met een hoger risico op gewichtstoename, diabetes type 2 en hart- en vaatziekten.

De aanbevelingen benadrukken ook dat je zout moet beperken. Te veel zout kan de bloeddruk verhogen en zo het risico op hart- en vaatziekten vergroten. Minder zoute producten kiezen en eerst proeven voordat je zout toevoegt zijn simpele manieren om je zoutinname te verlagen.

6. Beweging – ook onderdeel van de aanbevelingen

NNR gaat niet alleen over wat je eet. De aanbevelingen benadrukken ook lichamelijke activiteit als een kernonderdeel van een gezonde leefstijl. Voor volwassenen betekent dit:

• 150–300 minuten matig intensieve beweging per week, of 75–150 minuten intensieve beweging
• 2–3 keer per week krachttraining om spiermassa en kracht te behouden
• Minder zitten: lange periodes zitten onderbreken heeft positieve effecten op de gezondheid

Beweging ondersteunt een betere hartgezondheid, betere bloedsuikerregulatie, sterkere spieren en gewrichten, en meer welzijn—en is daarmee een belangrijk onderdeel van NNR’s brede kijk op gezondheid.

Hoe kun je de Nordic Nutrition Recommendations in het dagelijks leven gebruiken?

NNR vormt de basis voor voedingsadvies aan het publiek en helpt je om praktische keuzes te maken van dag tot dag.

Een paar eenvoudige manieren om te beginnen:

• Vul de helft van je bord met groenten bij lunch en diner.
• Stap over op volkorenrijst, volkorenpasta of bulgur.
• Gebruik koolzaadolie of olijfolie bij het koken.
• Eet 2–3 keer per week vis.
• Zorg dat je fruit, groenten en ongezouten noten in huis hebt als snacks.
• Bouw kleine, vol te houden routines op in plaats van alles tegelijk te willen veranderen.

NNR en Yazen

NNR combineren met medische obesitasbehandeling werkt heel goed. De Nordic Nutrition Recommendations vormen de basis van Yazen’s voedingsadvies aan patiënten.

Deze aanpak houdt onder andere in: een beperkte hoeveelheid vet (met focus op betere vetkwaliteit), veel volkorenproducten, vezels en groenten, en ontbijten, lunchen en dineren—met eventueel één of twee snacks als je dat wilt. Als je eetlust afneemt, is het belangrijk om te focussen op eiwitten en minder vet en koolhydraten te eten. Dit helpt je om, in combinatie met krachttraining, zoveel mogelijk spiermassa te behouden. Eiwitrijke producten leveren bovendien essentiële voedingsstoffen en dragen bij aan verzadiging.

Je kunt de timing van je maaltijden aanpassen aan wat bij jou past. Samen met je team krijg je tools om je voeding af te stemmen op wat je graag eet, je gewoonten en voorkeuren, hoe je lichaam reageert op de medicatie, en eventuele diëten, allergieën of intoleranties.

De voedingsaanbevelingen bieden een basis om nieuwe, gezonde eetgewoonten op te bouwen—voor je gezondheid én voor duurzaam gewichtsverlies.

Achtergrond en ontwikkeling van de nieuwe Nordic Nutrition Recommendations

De Nordic Nutrition Recommendations hebben een lange geschiedenis die teruggaat tot 1980, toen de eerste richtlijnen werden ontwikkeld door de Nordic Council of Ministers. Het doel was (en is) om een gezamenlijke wetenschappelijke basis te creëren voor voedingsadvies, aangepast aan de eetgewoonten, gezondheidsuitdagingen en omstandigheden in de Scandinavische landen.

Sindsdien worden de aanbevelingen regelmatig bijgewerkt, en de nieuwste versie—NNR 2023—werd gelanceerd in juni 2023.

Wat NNR 2023 uniek maakt, is dat de aanbevelingen voor het eerst gezondheid en milieu binnen één en hetzelfde raamwerk integreren. Dat betekent dat NNR niet alleen kijkt naar hoe verschillende voedingsmiddelen de gezondheid beïnvloeden, maar ook naar hoe onze voedingskeuzes het klimaat en het milieu raken. Het doel is eetgewoonten te bevorderen die duurzaam zijn, zowel voor mensen als voor de planeet.

Het werk aan NNR wordt geleid door de Nordic Council of Ministers en is gebaseerd op uitgebreide systematische literatuurreviews, uitgevoerd door onderzoekers en experts uit de hele Scandinavische regio. De aanbevelingen zijn ontworpen om huidige en toekomstige uitdagingen rond voeding, gezondheid en milieu in de Scandinavische landen aan te pakken.

NNR 2023 benadrukt onder andere een hogere inname van plantaardige voeding, minstens 500 gram groente en fruit per dag, meer volkorenproducten en meer vis. De inname van rood vlees zou volgens NNR beperkt moeten worden tot een gezondheidsgerichte richtwaarde van maximaal ongeveer 350 gram per week, met verdere vermindering om milieuredenen.

Deze aanbevelingen gelden voor volwassenen, maar de principes van meer plantaardig en voedzaam eten zijn relevant voor alle leeftijden, om gezonde gewoonten gedurende het hele leven te ondersteunen.

Samenvatting

NNR 2023 biedt duidelijke, wetenschappelijk onderbouwde richtlijnen over hoe voeding en beweging een goede gezondheid levenslang kunnen ondersteunen. De aanbevelingen leggen de nadruk op het totale eetpatroon: meer plantaardige voeding, volkorenproducten, vis, gezondere vetten, en minder suiker, zout, rood vlees en bewerkt vlees.

Het doel is geen kortetermijndieet, maar duurzame gewoonten die het risico op chronische ziekten verlagen en tegelijk rekening houden met de impact op het milieu. Met kleine, haalbare veranderingen—zoals vaker volkoren kiezen, meer groenten eten en regelmatig bewegen—kun je stap voor stap gewoonten opbouwen die je gezondheid versterken.

Als je meer wilt lezen over verschillende manieren van eten, raden we onze artikelreeks over diëten aan.

‍
Disclaimer: Dit artikel is vertaald met behulp van AI. De Engelse versie is de originele versie. Bij twijfel prevaleert de Engelsetekst.