Overgewicht – hoe kunnen wij je helpen bij duurzaam gewichtsverlies?

Wat houdt overgewicht precies in?

Overgewicht is zelden een kwestie van een gebrek aan wilskracht. Het is vaak het resultaat van genetica, de omgeving en de biologische afweersystemen van het lichaam die gewichtsverlies tegenwerken. Tegenwoordig is er echter moderne, wetenschappelijk bewezen hulp beschikbaar. Door een medische behandeling (zoals GLP-1-medicatie) te combineren met ondersteuning van een toegewijd zorgteam, kun je hulp krijgen om een gezond gewicht te bereiken én te behouden.

In de gezondheidszorg wordt de BMI (Body Mass Index) vaak gebruikt als richtlijn om het gewicht in verhouding tot de lengte te beoordelen:

• Overgewicht wordt algemeen gedefinieerd als een BMI tussen 25 en 29,9.
• Obesitas (ernstig overgewicht) is de medische diagnose bij een BMI van 30 of hoger.

Volgens de WHO geldt een BMI onder 18,5 als ondergewicht, 18,5–24,9 als normaal gewicht, 25–29,9 als overgewicht, 30,0–34,9 als obesitas klasse 1 en 35,0–39,9 als obesitas klasse 2. Een BMI van 30 is een belangrijke grens voor een medische behandeling, aangezien dit vaak een verhoogd risico op bijbehorende aandoeningen met zich meebrengt. Obesitas wordt volgens medische criteria beschouwd als een chronische ziekte. Onderzoek naar overgewicht omvat het berekenen van de BMI, het meten van de middelomtrek en het beoordelen van gezondheidsrisico's. Buikvet is schadelijker voor de gezondheid dan onderhuids vet; de middelomtrek is daarom een belangrijke indicator. Overgewicht wordt primair veroorzaakt door een langdurige disbalans tussen de hoeveelheid energie die je binnenkrijgt en de energie die je verbruikt.

Het is echter belangrijk om te onthouden dat het getal op de weegschaal niet het hele verhaal vertelt. Overgewicht is geen teken van luiheid. Onderzoek toont duidelijk aan dat het complexe, chronische aandoeningen zijn die worden beïnvloed door een combinatie van genetica, omgeving en hormonen. Bovendien meet de BMI niet hoe je lichaamssamenstelling eruitziet (de verhouding tussen spiermassa en vetmassa) of waar het vet zich precies bevindt.

Oorzaken van overgewicht

Overgewicht en obesitas ontstaan vaak door een combinatie van factoren. Een veelvoorkomende oorzaak is een langdurig overschot aan calorieën, vooral bij een dieet dat rijk is aan energie maar arm aan voedingsstoffen. Een gebrek aan lichaamsbeweging en een zittende levensstijl dragen ook bij, maar dat is niet het volledige plaatje. Genetische aanleg kan ervoor zorgen dat sommige mensen sneller vet opslaan en hormonale schommelingen kunnen het vermogen van het lichaam om het gewicht te reguleren beïnvloeden. Bepaalde medische aandoeningen, zoals diabetes type 2, kunnen het risico eveneens verhogen. Daarom is het essentieel om bij een medische behandeling zowel de levensstijl als eventuele onderliggende oorzaken onder de loep te nemen.

Wat zijn de gezondheidsrisico's van overgewicht?

Te veel vetmassa, en dan met name het zogenaamde viscerale vet (buikvet) rond de interne organen, kan je gezondheid negatief beïnvloeden. De meest voorkomende medische risico's zijn:

• Diabetes type 2: Overgewicht is sterk gekoppeld aan insulineresistentie, waardoor cellen minder goed suiker uit het bloed kunnen opnemen.
• Hoge bloeddruk: De bloeddruk stijgt vaak bij een hoger gewicht, wat het hart en de vaten extra belast.
• Hart- en vaatziekten: Verhoogde bloedvetten en laaggradige ontstekingen verhogen het risico op aderverkalking.
• Slaapapneu: Het risico op ademstops tijdens de slaap neemt toe, wat leidt tot vermoeidheid en fysieke stress.

Overgewicht verhoogt bovendien het risico op een ernstig ziekteverloop bij infecties. Daarnaast vergroot het de kans op aandoeningen zoals bepaalde vormen van kanker (waaronder borst-, prostaat-, slokdarm- en leverkanker).

Waarom is afvallen op eigen houtje zo moeilijk?

Heb je "alles" al geprobeerd – diëten, shakes en trainingsprogramma's – maar zie je de kilo's er telkens weer aankomen? Dat ligt aan de fysiologie van je lichaam. Wanneer je afvalt door minder calorieën te eten, ziet je lichaam dit als een hongersnood. Het verdedigt zijn gewicht (het zogenaamde setpoint) via metabole aanpassingen:

• Hormonen en hongerregulatie: Verzadigingshormonen zoals GLP-1 en leptine nemen af, terwijl het hongerhormoon ghreline toeneemt. Je krijgt simpelweg veel meer honger.
• Lager energieverbruik: Het lichaam gaat op de "spaarstand" en verbrandt minder calorieën, zowel in rust als bij inspanning.
• Stress en slaap: Langdurige stress verhoogt het cortisolgehalte, wat de opslag van buikvet bevordert en de trek in snelle koolhydraten stimuleert. Ook slaapgebrek verstoort de eetlusthormonen aanzienlijk.

Dit is de reden waarom het advies om "gewoon minder te eten en meer te bewegen" op de lange termijn zelden werkt. Je vecht letterlijk tegen je eigen biologie.

Veranderingen in levensstijl

Om duurzaam af te vallen, zijn aanpassingen in het dagelijks leven nodig. Een gebalanceerd voedingspatroon met veel groenten, fruit, volkorenproducten en magere eiwitten voedt het lichaam en helpt de energiebalans te bewaren. Het is ook raadzaam om suiker en calorierijke voedingsmiddelen te beperken. Lichaamsbeweging is cruciaal: minstens 30 minuten per dag bewegen (wandelen, fietsen of sporten) maakt een groot verschil. Ook voldoende slaap en stressmanagement helpen je om op een veilige manier af te vallen en je beter te voelen.

Welke behandeling geeft het beste resultaat?

Patiënten met overgewicht en obesitas hebben het meeste baat bij een combinatie van leefstijlinterventie en medische behandeling.

• Leefstijlinterventie: Hulp bij het veranderen van eet- en beweegpatronen.
• Moderne medicatie: De afgelopen jaren zijn medicijnen op basis van GLP-1- en GIP-analoger (zoals semaglutide en tirzepatide) echte game changers geworden. Ze bootsen verzadigingshormonen na, verminderen de eetlust en verhogen het verzadigingsgevoel. In klinische studies toonden deze medicijnen een gemiddeld gewichtsverlies van 15–20 procent na 68–72 weken.
• Chirurgie: Kan een optie zijn bij een BMI ≥ 40–45, of bij een BMI ≥ 35 met een verhoogd cardiovasculair risico, wanneer andere methoden niet succesvol waren.

Succes meten

Het bijhouden van je vorderingen is essentieel. Het gaat niet alleen om de weegschaal, maar ook om realistische doelen en andere gezondheidswaarden zoals de middelomtrek en bloeddruk. Voor velen is de steun van een arts of diëtist via een app waardevol om een persoonlijk plan op te stellen en gemotiveerd te blijven.

Hoe kan Yazen helpen bij overgewicht?

De behandeling van overgewicht vereist een holistische aanpak. Yazen is een digitale kliniek voor de behandeling van obesitas en biedt een wetenschappelijk onderbouwd, persoonlijk model:

• Medische beoordeling: We beginnen met een medisch consult en bloedonderzoek om je metabole status te begrijpen.
• Individueel behandelplan: Op basis van je resultaten krijg je, indien je aan de criteria voldoet, een op maat gemaakte medicamenteuze behandeling.
• Multidisciplinaire ondersteuning: Je staat er niet alleen voor. Je arts en je persoonlijke YazenCoach begeleiden je – met medische veiligheid, persoonlijke aanpassingen en dagelijkse ondersteuning door diëtisten en psychologen.
• Lange-termijn opvolging: Met slimme weegschalen volgen we je lichaamssamenstelling (zodat je vet verliest en geen spieren) om te zorgen dat het gewichtsverlies blijvend is.

Veelgestelde vragen (FAQ)

Kan ik medische hulp krijgen als ik geen obesitas heb?

Ja, een medische behandeling kan relevant zijn vanaf een BMI van 27 (overgewicht) als er sprake is van gewichtsgerelateerde risico's (zoals hoge bloeddruk of diabetes type 2). Een arts maakt altijd een individuele beoordeling.

Is overgewicht altijd gekoppeld aan mijn levensstijl?

Nee. Hoewel voeding en beweging een rol spelen, toont onderzoek aan dat genetica voor 40 tot 70 procent verantwoordelijk is voor de aanleg voor overgewicht.

Hoe werkt medisch gewichtsverlies?

De medicijnen bootsen natuurlijke hormonen na die de hersenen vertellen dat je vol zit. Dit maakt het eenvoudiger om kleinere porties te eten zonder extreme honger.

Wat is een gezond doel?

Je hoeft geen "perfecte" BMI te bereiken om je gezondheid drastisch te verbeteren. Bij een afname van 5–10 procent zie je al enorme gezondheidsvoordelen.

Bronnen

World Health Organization (WHO).
Obesity and overweight. Fact sheet. 2023.
https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/obesity-and-overweight

World Health Organization (WHO).
Body mass index - BMI classification.
https://www.who.int/tools/body-mass-index

European Association for the Study of Obesity (EASO).
Obesity as a chronic, relapsing disease.
https://easo.org

Sumithran P, Prendergast LA, Delbridge E, et al.
Long-term persistence of hormonal adaptations to weight loss.
New England Journal of Medicine. 2011;365:1597-1604.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa1105816

Hall KD, Kahan S.
Maintenance of lost weight and long-term management of obesity.
Medical Clinics of North America. 2018;102(1):183-197.
https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5764193/

Wilding JPH, Batterham RL, Calanna S, et al.
Once-weekly semaglutide in adults with overweight or obesity (STEP 1).
New England Journal of Medicine. 2021;384:989-1002.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2032183

Jastreboff AM, Aronne LJ, Ahmad NN, et al.
Tirzepatide once weekly for the treatment of obesity (SURMOUNT-1).
New England Journal of Medicine. 2022;387:205-216.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2206038

Lincoff AM, Brown-Frandsen K, Colhoun HM, et al.
Semaglutide and cardiovascular outcomes in obesity without diabetes (SELECT).
New England Journal of Medicine. 2023;389:2221-2232.
https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2307563

Jensen MD, Ryan DH, Apovian CM, et al.
2013 AHA/ACC/TOS guideline for the management of overweight and obesity in adults.
Circulation. 2014;129:S102-S138.
https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/01.cir.0000437739.71477.ee