Nadelen van vasten

1. Meer honger en vermoeidheid – vooral in het begin

Tijdens het vasten komen klachten als hoofdpijn, prikkelbaarheid, vermoeidheid, een zwak gevoel en moeite met concentreren vaak voor. Deze klachten hangen samen met de aanpassing van het lichaam aan een lagere energie-inname en andere eetmomenten.

De klachten zijn meestal het sterkst in het begin, vooral bij een flinke vermindering van calorieën. Bij sommige mensen nemen ze na verloop van tijd af, terwijl ze bij anderen blijven bestaan. Dat kan het lastig maken om het vasten vol te houden en kan het algehele welzijn negatief beïnvloeden.

2. Kans op overeten

Een uitdaging bij vasten en periodiek vasten is dat de honger zich kan opstapelen tijdens de vastenperiode. Dat kan leiden tot compenserend eetgedrag zodra je weer gaat eten, bijvoorbeeld door:

• grotere porties
• sneller eten
• meer energierijke producten kiezen

Dit soort eetgedrag kan de natuurlijke regulatie van honger en verzadiging verstoren, waardoor het lastiger wordt om de signalen van je lichaam goed aan te voelen.

Compenserend overeten kan ook gewichtsverlies tegenwerken. Door af te wisselen tussen perioden met een zeer lage calorie-inname en momenten met een hoge energie-inname ontstaat vaak geen blijvend calorietekort, terwijl dat juist het doel van de methode is.

3. Effect op hormonen en energieniveau

Vasten zorgt voor veranderingen in energie- en voedingsinname en kan invloed hebben op hormonale signalen die honger, verzadiging en energiebalans regelen. Dat kan zich uiten in:

• minder concentratie
• stemmingswisselingen
• slaapproblemen
• minder energie of slechtere sportprestaties

De effecten verschillen per persoon en hangen onder andere af van het vasten-schema, de totale energie-inname en persoonlijke lichamelijke factoren.

4. Grotere kans op tekorten aan voedingsstoffen

Vasten veroorzaakt op zichzelf geen tekorten, maar een beperkt eetvenster kan het lastiger maken om voldoende energie en voedingsstoffen binnen te krijgen. Als de maaltijden in de eetperiode niet voedzaam genoeg zijn, kan een tekort ontstaan aan bijvoorbeeld:

• essentiële vetten
• voedingsvezels
• vitamines en mineralen

De kans op tekorten neemt toe bij een zeer lage energie-inname, zeker als dit langere tijd aanhoudt.

5. Kan eetstoornisgedrag triggeren

Vasten en periodiek vasten houden bewuste caloriebeperking in. Bij sommige mensen kan dit psychologisch nadelige effecten hebben. Bij mensen die kwetsbaar zijn rondom eten kan vasten leiden tot:

• het terugkeren of uitlokken van eetstoornisgedrag
• een sterke focus op eten, lichaam en gezondheid
• gevoelens van schuld of schaamte rondom eten

Daarom wordt vasten in het algemeen afgeraden voor mensen met een huidige of eerdere eetstoornis.

6. Niet voor iedereen hetzelfde effect

De effecten van vasten verschillen per persoon. Op de lange termijn leidt vasten meestal niet tot betere of snellere resultaten voor gewichtsverlies dan andere manieren om minder energie binnen te krijgen. De uitkomsten worden vooral beïnvloed door factoren zoals:

• hoe goed de methode vol te houden is
• hoe honger en verzadiging worden ervaren en ermee wordt omgegaan
• leefstijlfactoren zoals werk, sociaal leven en slaap
• persoonlijke voorkeuren en eerdere ervaringen met restrictief eten

Voor sommige mensen kan vasten helpend zijn, terwijl het bij anderen juist kan leiden tot meer stress, een ongezonde relatie met eten of minder grip op eetgedrag.

7. Sommige mensen kunnen beter helemaal niet vasten

Voor gezonde mensen is vasten meestal niet schadelijk. Toch zijn er groepen die beter geen vasten toepassen, waaronder mensen die:

• zwanger zijn of borstvoeding geven
• diabetes hebben en insuline gebruiken
• een eetstoornis hebben of hebben gehad

Als mensen uit deze groepen vasten toch overwegen, is dat alleen verstandig na een individuele medische beoordeling en in overleg met een zorgverlener.

8. Moeilijk te combineren met dagelijks leven, medicatie en sport

Vasten kan lastig zijn te combineren met de eisen van het dagelijks leven. Dat geldt vooral wanneer het:

• leidt tot minder energie of slechtere sportprestaties
• regelmatige maaltijden met gezin of in sociale situaties bemoeilijkt
• invloed heeft op humeur, concentratie of werk
• botst met medische behoeften of medicatie

Ook als een vasten-schema in theorie goed klinkt, blijkt het in de praktijk niet altijd haalbaar of duurzaam voor iedereen.

Periodiek vasten, 16:8 en het 5:2-dieet: specifieke aandachtspunten

Periodiek vasten is populair bij mensen die willen afvallen. Twee veelgebruikte vormen zijn 16:8 en het 5:2-dieet. Bij 16:8 vast je 16 uur per dag en eet je binnen een venster van 8 uur. Bij 5:2 eet je vijf dagen per week normaal en beperk je de calorie-inname sterk op twee dagen.

Een uitdaging bij deze methoden is dat ze moeilijk vol te houden kunnen zijn, vooral als de resultaten uitblijven of als ze het dagelijks leven negatief beïnvloeden. Om nadelige effecten te voorkomen is het belangrijk om goed naar je lichaam te luisteren en het vasten aan te passen aan hoe je je voelt. Ook vraagt het extra aandacht voor de planning van maaltijden, zodat je binnen de kleinere hoeveelheid eten toch voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt.

Periodiek vasten past niet bij iedereen. Het is helemaal oké om een andere aanpak te kiezen als je merkt dat vasten niet goed werkt voor jou of je dagelijks leven.

Vasten en leeftijd

Bij oudere mensen kan vasten extra uitdagingen geven. Met het ouder worden veranderen onder andere spiermassa, energiebehoefte en de opname van voedingsstoffen. Daardoor zijn ouderen gevoeliger voor een te lage energie- en eiwitinname, vooral bij restrictieve eetpatronen zoals vasten.

Daarnaast hebben oudere mensen vaker chronische aandoeningen en gebruiken zij vaker medicijnen, die beïnvloed kunnen worden door onregelmatig eten. Dat kan het risico op bijwerkingen en een verminderde voedingsstatus vergroten. Daarom is een individuele beoordeling belangrijk en worden strengere vormen van vasten bij ouderen meestal afgeraden.

Vasten tijdens zwangerschap en borstvoeding

Tijdens zwangerschap en borstvoeding heeft het lichaam meer energie en voedingsstoffen nodig om zowel de moeder als het kind te ondersteunen. Restrictieve eetpatronen zoals vasten kunnen in deze perioden het risico vergroten op een te lage inname van belangrijke voedingsstoffen, met mogelijke gevolgen voor de gezondheid van moeder en kind.

Vasten wordt daarom meestal niet aangeraden tijdens zwangerschap en borstvoeding. Als je zwanger bent of borstvoeding geeft en toch over vasten nadenkt, bespreek dit dan altijd eerst met een zorgverlener.

Vasten en sociale aspecten

Vasten heeft niet alleen invloed op het lichaam, maar ook op het sociale leven. Veel sociale activiteiten draaien om eten en drinken. Dat kan het lastig maken om deel te nemen aan etentjes, koffiemomenten of andere bijeenkomsten. Ook kan het moeilijk zijn om aan vrienden en familie uit te leggen waarom je vast, wat soms tot onbegrip leidt.

Om te voorkomen dat vasten stressvol wordt of tot een gevoel van buitensluiting leidt, kan het helpen om open te zijn over je doelen en je keuze toe te lichten. Het kan ook fijn zijn om samen activiteiten te plannen die niet om eten draaien, zoals een wandeling of samen bewegen. Steun van mensen om je heen en vertrouwen in je eigen keuze maken het makkelijker om met deze sociale uitdagingen om te gaan.

Vasten en Yazen

Bij Yazen raden we geen specifiek dieet aan. We kijken vanuit een totaalplaatje, met aandacht voor onder andere:

• gezonde en vol te houden eetgewoonten
• medische behandeling wanneer daar een indicatie voor is
• duurzame leefstijlveranderingen
• maatwerk op basis van medische en persoonlijke behoeften

Vaak levert een combinatie van gezondere eetgewoonten, gedragsverandering, beweging en zo nodig medische behandeling duurzamere resultaten op dan één losse methode.

Vasten kan voor sommige mensen een optie zijn, maar het is geen voorwaarde om af te vallen. Bij Yazen ligt de focus op het vinden van een manier van eten en leven die past bij jouw dagelijks leven en die je gezondheid op de lange termijn ondersteunt.

Nadelen van vasten – veelgestelde vragen

Is vasten altijd goed om af te vallen?

‍Nee. Vasten en periodiek vasten passen niet bij iedereen. Voor mensen die zwanger zijn of borstvoeding geven, mensen met diabetes die insuline gebruiken en mensen met een huidige of eerdere eetstoornis kan vasten een gezondheidsrisico vormen en wordt het daarom afgeraden.

Daarnaast zijn er mensen bij wie vasten leidt tot meer honger, compenserend overeten en een slechter gevoel, wat gewichtsverlies juist kan tegenwerken.

Kan vasten tekorten veroorzaken?

‍Vasten veroorzaakt op zichzelf geen tekorten, maar een beperkt eetvenster kan het lastiger maken om voldoende gezonde vetten, eiwitten, vezels, vitamines en mineralen binnen te krijgen.

Wat zijn de meest voorkomende nadelen van vasten?

‍Veelvoorkomende nadelen zijn meer honger en vermoeidheid, de kans op compenserend overeten, invloed op energieniveau en welzijn en een grotere kans op tekorten aan voedingsstoffen. Vasten kan ook moeilijk te combineren zijn met werk, sport, medicatie en kan bij sommige mensen stress geven of eetstoornisgedrag triggeren.

Is vasten geschikt voor iedereen?

‍Nee. Zwangere en borstvoedende mensen, mensen met insuline-afhankelijke diabetes, mensen met (een voorgeschiedenis van) eetstoornissen en mensen met bepaalde medische aandoeningen wordt aangeraden om niet te vasten. Overleg altijd met een zorgverlener als je twijfelt.

Heeft vasten invloed op sport en energie?

‍Ja. Vasten kan zorgen voor minder energie en minder kracht, wat sportprestaties kan beïnvloeden. Vooral bij intensieve training of een zeer lage energie-inname. De mate waarin dit gebeurt verschilt per persoon.

Wat betekent vasten voor oudere mensen?

‍Bij ouderen kan vasten extra risico’s geven door veranderingen in spiermassa, energiebehoefte en opname van voedingsstoffen. Daardoor is de kans op een te lage energie- en eiwitinname groter.

Hoe kun je de nadelen van vasten beperken?

‍Dat kan door het vasten af te stemmen op je persoonlijke situatie, te zorgen voor voldoende energie en voedingsstoffen tijdens de eetmomenten, genoeg te drinken en goed naar je lichaam te luisteren. Als vasten je welzijn of dagelijks functioneren negatief beïnvloedt, is het verstandig het aan te passen of een andere manier van eten te kiezen.

Samenvatting

Vasten en periodiek vasten worden vaak gebruikt om af te vallen, maar ze zijn niet voor iedereen geschikt en kunnen nadelen en gezondheidsrisico’s hebben. Veelvoorkomende uitdagingen zijn meer honger en vermoeidheid, compenserend overeten, invloed op energie en sportprestaties en een grotere kans op tekorten als maaltijden niet goed worden samengesteld. Bij sommige mensen kan vasten ook de relatie met eten verslechteren of eetstoornisgedrag verergeren.

De effecten van vasten verschillen per persoon en op de lange termijn levert het meestal geen betere resultaten op dan andere manieren om minder energie binnen te krijgen. Daarnaast kan vasten lastig te combineren zijn met werk, sociaal leven, medicatie en sport. Oudere mensen, zwangere en borstvoedende mensen, mensen met insuline-afhankelijke diabetes en mensen met een huidige of eerdere eetstoornis doen er goed aan vasten te vermijden of dit alleen te overwegen in overleg met een zorgverlener.

Vasten kan voor sommige mensen een hulpmiddel zijn, maar duurzame gezondheid en gewichtsverlies worden het best bereikt met een persoonlijke, haalbare en langdurige aanpak van eten, leefstijl en gezondheid.

Disclaimer: Dit artikel is vertaald met behulp van AI. De Engelse versie is de originele versie. Bij twijfel prevaleert de Engelsetekst.