Ozempic (semaglutide) bij de behandeling van obesitas

Wat is Ozempic (semaglutide)?

Ozempic bevat de werkzame stof semaglutide, die behoort tot de geneesmiddelengroep van GLP-1-receptoragonisten. Het werkt door de werking van het lichaamseigen darmhormoon GLP-1 (glucagon-like peptide-1) na te bootsen, dat betrokken is bij de regulatie van de eetlust en de bloedsuikerspiegel.

Bij voedselinname komt GLP-1 op natuurlijke wijze vrij uit de dunne darm en geeft het een signaal aan de hersenen dat het lichaam van energie is voorzien. Het hormoon heeft echter een korte halfwaardetijd en wordt snel afgebroken in het lichaam. Semaglutide is structureel aangepast om deze afbraak te weerstaan, wat zorgt voor een langduriger effect.

De behandeling beïnvloedt verschillende mechanismen in het lichaam. Het draagt bij aan een verbeterde bloedsuikercontrole door de afgifte van insuline op een glucoseafhankelijke manier te stimuleren, terwijl het tegelijkertijd de eetlust vermindert en het verzadigingsgevoel verhoogt. Bovendien wordt de maaglediging vertraagd. Al deze effecten samen kunnen bijdragen aan een verminderde energie-inname.

Ozempic is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes type 2. In sommige gevallen kan het geneesmiddel buiten de goedgekeurde indicatie worden voorgeschreven (off-label), bijvoorbeeld bij de behandeling van overgewicht, na een individuele medische beoordeling.

Zo wordt Ozempic gedoseerd (als oplossing in een voorgevulde injectiepen)

Ozempic wordt eenmaal per week toegediend als een subcutane injectie met een voorgevulde injectiepen. De pen is ontworpen om eenvoudig in gebruik te zijn, waardoor het mogelijk is de behandeling thuis uit te voeren na instructie van een zorgverlener.

Het geneesmiddel wordt in het onderhuidse vet (subcutaan) geïnjecteerd, meestal in de buik, de voorkant van de dijbenen of de achterkant van de bovenarm. Het wordt aanbevolen om de injectieplaats tussen de doses te variëren om het risico op lokale huidirritatie te verminderen.

Om een gelijkmatige spiegel van het geneesmiddel in het lichaam te behouden, moet de injectie elke week op dezelfde weekdag worden ingenomen.

Vóór de injectie is het belangrijk om de oplossing te controleren via het venster van de pen. De vloeistof moet helder en kleurloos zijn. Als deze troebel is of deeltjes bevat, mag de pen niet worden gebruikt.

Hoe een voorgevulde injectiepen in de praktijk werkt

Een voorgevulde injectiepen is een medisch hulpmiddel dat is ontworpen om het eenvoudig en veilig te maken om een vooraf ingestelde dosis medicatie toe te dienen. Het geneesmiddel wordt geïnjecteerd via een zeer dunne naald, waardoor de prik meestal als mild of nauwelijks merkbaar wordt ervaren.

Om de juiste hoeveelheid medicatie in te stellen, maakt de pen gebruik van een kliksysteem. Je draait aan de dosisinstelknop van de pen totdat de juiste dosis in het dosisvenster verschijnt.

Wanneer de naald in de huid wordt gebracht en de injectieknop wordt ingedrukt, wordt het mechanisme geactiveerd dat de ingestelde hoeveelheid medicatie aflevert. Zorg ervoor dat de dosisteller terugkeert naar 0.

Het is belangrijk om de injectieknop ingedrukt te houden en de naald ten minste ongeveer 6 seconden in de huid te laten zitten nadat de dosisteller op nul is teruggekeerd. Dit verkleint het risico dat een kleine hoeveelheid medicatie weglekt en zorgt ervoor dat de volledige dosis correct wordt toegediend.

Dosering en opbouw

De behandeling met semaglutide (bijv. Ozempic) begint met een lage startdosis, meestal 0,25 mg eenmaal per week, die daarna stapsgewijs kan worden aangepast op basis van individuele tolerantie en respons op de behandeling.

De geleidelijke dosisopbouw is er vooral op gericht om het risico op maag-darmgerelateerde bijwerkingen, zoals misselijkheid, te verminderen. Gewoonlijk wordt elk dosisniveau gedurende ten minste vier weken gehandhaafd voordat een eventuele dosisaanpassing in overleg met de behandelend arts wordt overwogen.

In de klinische praktijk wordt vaak het principe van de laagste effectieve dosis toegepast, wat betekent dat de behandeling wordt aangepast aan de laagste dosis die voldoende effect geeft met een acceptabele tolerantie. Daarom hoeven niet alle patiënten de hoogst mogelijke dosis te bereiken.

In klinische studies zijn verschillende doseringen geëvalueerd, afhankelijk van de indicatie:

• Bij de behandeling van diabetes type 2 (Ozempic) zijn doses tot 1,0 mg en 2,0 mg eenmaal per week bestudeerd en goedgekeurd voor bloedsuikercontrole.
• Bij de behandeling van obesitas (Wegovy) zijn hogere doses semaglutide, tot 2,4 mg eenmaal per week, gebruikt in studies (het STEP-programma), waarbij deze doses een groter gemiddeld effect op gewichtsverlies lieten zien.

De keuze van de dosis en het preparaat is altijd gebaseerd op de behandeldoelen, het effect, de bijwerkingen en individuele omstandigheden.

Ozempic voor gewichtsverlies

Het effect van semaglutide op gewichtsverlies wordt beïnvloed door zowel het dosisniveau als de patiëntenpopulatie die wordt behandeld.

In klinische studies bij patiënten met diabetes type 2 (bijv. het SUSTAIN-programma), waarbij semaglutide werd gebruikt in doses tot 1,0–2,0 mg per week, is een gemiddeld gewichtsverlies van ongeveer 5–10 procent van het lichaamsgewicht waargenomen.

In studies bij mensen met obesitas zonder gelijktijdige diabetes (bijv. het STEP-programma), waarbij hogere doses semaglutide (2,4 mg per week) werden gebruikt, is een gemiddeld gewichtsverlies van ongeveer 15 procent gerapporteerd na ongeveer 68 weken behandeling.

Wie kan Ozempic voorgeschreven krijgen?

Ozempic is een receptplichtig geneesmiddel dat is goedgekeurd voor de behandeling van diabetes type 2. Het voorschrijven gebeurt na een individuele medische beoordeling door een geregistreerd arts, waarbij rekening wordt gehouden met onder andere de bloedsuikercontrole, bijkomende aandoeningen en eerdere behandelingen.

Bij de behandeling van overgewicht en obesitas worden in de eerste plaats geneesmiddelen gebruikt die specifiek voor dit doel zijn goedgekeurd. Over het algemeen kan farmacologische behandeling van obesitas worden overwogen bij een BMI ≥30, of bij een BMI ≥27 in combinatie met ten minste één gewichtsgerelateerde complicatie, zoals hypertensie, dyslipidemie of obstructieve slaapapneu.

Het voorschrijven van Ozempic uitsluitend met het oog op gewichtsverlies betreft gebruik buiten de goedgekeurde indicatie (off-label) en kan in bepaalde gevallen worden overwogen na een individuele medische beoordeling.

Voorafgaand aan de behandeling maakt de arts een integrale beoordeling die de ziektegeschiedenis, de huidige medicatie en relevante laboratoriumtests omvat, om er zeker van te zijn dat de behandeling medisch passend en veilig is.

Lees meer over hoe wetgeving en medische beoordelingen ten grondslag liggen aan het voorschrijven van recepten in ons artikel over dit onderwerp.

Veelvoorkomende bijwerkingen bij medische behandeling

De meest voorkomende bijwerkingen bij behandeling met geneesmiddelen die semaglutide bevatten, zijn gastro-intestinaal en omvatten misselijkheid, diarree, obstipatie en soms braken. Deze symptomen zijn meestal mild tot matig en hebben de neiging af te nemen naarmate het lichaam zich aan de behandeling aanpast.

Omdat het geneesmiddel de maaglediging vertraagt, is het te verwachten dat het maag-darmkanaal wordt beïnvloed, vooral aan het begin van de behandeling of bij een dosisverhoging. De klachten zijn vaak het meest uitgesproken tijdens de eerste dagen na een dosisaanpassing.

De symptomen kunnen vaak worden verlicht door eenvoudige dagelijkse maatregelen, zoals:

• kleinere en frequentere maaltijden eten
• grondig kauwen
• de inname van vet, gefrituurd of sterk gekruid voedsel beperken, omdat dergelijke voeding moeilijker verteerbaar kan zijn

Lees onze gids over bijwerkingen voor meer praktische adviezen en aanbevelingen.

Het risico op spierverlies bij snel gewichtsverlies

Bij gewichtsverlies, ongeacht de methode, treedt vaak een zeker verlies op van zowel vetmassa als spiermassa. Bij snel gewichtsverlies, inclusief bij behandeling met geneesmiddelen zoals semaglutide (bijv. Ozempic), kan het aandeel verloren spiermassa toenemen als er geen tegenmaatregelen worden genomen.

Verlies van spiermassa kan op termijn het basale energieverbruik (rustverbranding) beïnvloeden, wat het lastiger kan maken om een lager lichaamsgewicht op de lange termijn te behouden.

Om een gunstigere lichaamssamenstelling te bevorderen – waarbij een groter aandeel van het gewichtsverlies uit vetmassa bestaat – wordt het volgende aanbevolen:

• een voldoende eiwitinname, verdeeld over de maaltijden gedurende de dag
• regelmatige krachttraining of andere belastende fysieke activiteit

Deze maatregelen dragen bij aan het behoud van spiermassa tijdens gewichtsverlies en ondersteunen daarmee zowel de metabole gezondheid als de gewichtsstabiliteit op de lange termijn.

Lees meer over dit in onze gidsen over eiwitten en gewichtsverlies en krachttraining bij gewichtsverlies.

Feiten over Novo Nordisk en het verschil met Wegovy

Zowel Ozempic als Wegovy worden geproduceerd door het Deense farmaceutische bedrijf Novo Nordisk en bevatten dezelfde werkzame stof, semaglutide. De geneesmiddelen verschillen echter van elkaar wat betreft goedgekeurde indicatie, dosering en behandeldoelen.

Ozempic is ontwikkeld en goedgekeurd voor de behandeling van diabetes type 2, met als doel de bloedsuikercontrole te verbeteren. Wegovy is daarentegen specifiek ontwikkeld en goedgekeurd voor de behandeling van obesitas en overgewicht in combinatie met gewichtsgerelateerde complicaties, en is voor dit doel gedoseerd.

Bij de behandeling van patiënten zonder diabetes type 2, waarbij de hoofdindicatie gewichtsverlies is, zijn geneesmiddelen die zijn goedgekeurd voor de behandeling van obesitas in de regel de eerste keuze. Het voorschrijven van Ozempic uitsluitend met het oog op gewichtsverlies betreft gebruik buiten de goedgekeurde indicatie (off-label) en vereist een individuele medische beoordeling.

Je kunt meer lezen over de overeenkomsten en verschillen tussen de preparaten in ons verdiepende vergelijkingsartikel.

Veelgestelde vragen over Ozempic

Doet het pijn om de injectie te nemen?

De meeste patiënten ervaren de injectie als weinig pijnlijk of in de praktijk nagenoeg pijnvrij. De naald is zeer dun en kort, en het geneesmiddel wordt oppervlakkig in het onderhuidse vet toegediend, wat over het algemeen beperkt ongemak geeft. De ervaring kan echter per individu verschillen, og sommigen kunnen een kortstondige prik of een lichte tinteling voelen in verband met de injectie.

Wat gebeurt er als ik mijn dosis vergeet in te nemen?

Als je een dosis vergeet, kun je deze innemen zodra je eraan denkt, mits er minder dan 5 dagen zijn verstreken sinds de dosis had moeten worden ingenomen. Als er meer dan 5 dagen zijn verstreken, sla je de vergeten dosis over en neem je de volgende injectie op uw gebruikelijke geplande dag.

Hoe bewaar ik de pen?

Een ongeopende pen moet altijd in de koelkast (2°C tot 8°C) worden bewaard. Nadat de pen is geopend en voor het eerst is gebruikt, kan deze gedurende maximaal 6 weken bij kamertemperatuur (onder 30°C) of in de koelkast worden bewaard.

Referenties

European Medicines Agency. Ozempic : EPAR – summary for the public. https://www.ema.europa.eu/en/medicines/human/EPAR/ozempic

Wilding JPH et al. Once-Weekly Semaglutide in Adults with Overweight or Obesity (STEP 1). The New England Journal of Medicine. https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2032183

Bergmann, N. C. et al. Semaglutide for the treatment of overweight and obesity: A review. Diabetes, Obesity and Metabolism, 25(1), 18–35. https://doi.org/10.1111/dom.14863

Konstantinos C et al. Obesity and cardiovascular disease: an ESC clinical consensus statement. European Heart Journal. 2024;45(38):4063–4098. https://doi.org/10.1093/eurheartj/ehae508

World Health Organization (WHO). WHO Guidelines on Physical Activity and Sedentary Behaviour. Geneva: World Health Organization; 2020. https://www.who.int/publications/i/item/9789240015128